NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ SỬA ĐỔI, BỔ SUNG NĂM 2025 VỀ XỬ LÝ HÌNH SỰ ĐỐI VỚI CÁC HÀNH VI PHẠM TỘI VỀ MA TÚY
- Thứ năm - 05/11/2026 04:11
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 25/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật số 86/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025. Đối với lĩnh vực phòng, chống ma túy, Luật đã có những sửa đổi, bổ sung quan trọng, thể hiện chính sách hình sự nghiêm minh, đồng thời bảo đảm phân hóa trách nhiệm hình sự phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.
Thứ nhất, bổ sung hai loại chất ma túy mới vào quy định định lượng để xử lý hình sự.
Luật đã bổ sung Ketamine và Fentanyl vào nhóm các chất ma túy được quy định cùng với Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA và XLR-11 tại 05 tội danh: sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248); tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249); vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250); mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251) và chiếm đoạt chất ma túy (Điều 252). Quy định này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu đấu tranh với các loại ma túy mới, có tính chất nguy hiểm và phương thức hoạt động ngày càng phức tạp.
Thứ hai, điều chỉnh các ngưỡng định lượng và phân hóa khung hình phạt đối với tội sản xuất, mua bán trái phép chất ma túy.
Đối với Điều 248 và Điều 251, Luật sửa đổi theo hướng tách khung hình phạt trước đây quy định chung mức tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình thành hai khung riêng biệt: phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân; phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với các trường hợp có số lượng chất ma túy đặc biệt lớn theo quy định. Việc sửa đổi này góp phần phân hóa rõ hơn mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, bảo đảm tính nghiêm khắc và phù hợp trong áp dụng hình phạt.
Thứ ba, bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy.
Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý về chính sách hình sự. Theo quy định mới tại Điều 250, hình phạt cao nhất đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy là tù chung thân, không còn hình phạt tử hình. Tuy nhiên, đây vẫn là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, người thực hiện hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy vẫn có thể phải chịu mức hình phạt tù rất nghiêm khắc, tùy thuộc vào khối lượng, loại chất ma túy và các tình tiết của vụ án.
Thứ tư, bổ sung Điều 256a quy định về tội sử dụng trái phép chất ma túy.
Đây là điểm mới đặc biệt quan trọng. Theo đó, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, phạt tù từ 02 năm đến 03 năm nếu thuộc một trong các trường hợp: đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế; đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện; đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; hoặc đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế. Trường hợp tái phạm về tội này, bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.
Cần lưu ý, quy định này không đồng nghĩa với việc mọi trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mà chỉ xử lý hình sự khi người sử dụng thuộc một trong các trường hợp cụ thể được quy định tại Điều 256a.
Luật đã bổ sung Ketamine và Fentanyl vào nhóm các chất ma túy được quy định cùng với Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, MDMA và XLR-11 tại 05 tội danh: sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248); tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249); vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250); mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251) và chiếm đoạt chất ma túy (Điều 252). Quy định này góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý, đáp ứng yêu cầu đấu tranh với các loại ma túy mới, có tính chất nguy hiểm và phương thức hoạt động ngày càng phức tạp.
Thứ hai, điều chỉnh các ngưỡng định lượng và phân hóa khung hình phạt đối với tội sản xuất, mua bán trái phép chất ma túy.
Đối với Điều 248 và Điều 251, Luật sửa đổi theo hướng tách khung hình phạt trước đây quy định chung mức tù 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình thành hai khung riêng biệt: phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân; phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với các trường hợp có số lượng chất ma túy đặc biệt lớn theo quy định. Việc sửa đổi này góp phần phân hóa rõ hơn mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, bảo đảm tính nghiêm khắc và phù hợp trong áp dụng hình phạt.
Thứ ba, bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy.
Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý về chính sách hình sự. Theo quy định mới tại Điều 250, hình phạt cao nhất đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy là tù chung thân, không còn hình phạt tử hình. Tuy nhiên, đây vẫn là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, người thực hiện hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy vẫn có thể phải chịu mức hình phạt tù rất nghiêm khắc, tùy thuộc vào khối lượng, loại chất ma túy và các tình tiết của vụ án.
Thứ tư, bổ sung Điều 256a quy định về tội sử dụng trái phép chất ma túy.
Đây là điểm mới đặc biệt quan trọng. Theo đó, người sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, phạt tù từ 02 năm đến 03 năm nếu thuộc một trong các trường hợp: đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế; đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện; đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; hoặc đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế. Trường hợp tái phạm về tội này, bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.
Cần lưu ý, quy định này không đồng nghĩa với việc mọi trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mà chỉ xử lý hình sự khi người sử dụng thuộc một trong các trường hợp cụ thể được quy định tại Điều 256a.
Thứ năm, tiếp tục duy trì chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi tổ chức, chứa chấp, cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy.
Bên cạnh những nội dung sửa đổi nêu trên, Bộ luật Hình sự tiếp tục quy định trách nhiệm hình sự đối với các hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255), chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256), cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 257), lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 258) và vi phạm quy định về quản lý chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (Điều 259).
Như vậy, Luật số 86/2025/QH15 đã có những điều chỉnh quan trọng trong chính sách hình sự về phòng, chống ma túy, vừa bổ sung cơ sở pháp lý để xử lý các loại ma túy mới, vừa phân hóa hình phạt đối với từng hành vi phạm tội và bổ sung trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy.
Những quy định mới này góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy, tăng cường tính răn đe, phòng ngừa và bảo vệ trật tự, an toàn xã hội. Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, chấp hành nghiêm pháp luật; tuyệt đối không tham gia sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán, tổ chức sử dụng hoặc tiếp tay cho các hành vi phạm tội về ma túy, góp phần xây dựng gia đình, cộng đồng và xã hội không có ma túy.
Bên cạnh những nội dung sửa đổi nêu trên, Bộ luật Hình sự tiếp tục quy định trách nhiệm hình sự đối với các hành vi tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 255), chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 256), cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 257), lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy (Điều 258) và vi phạm quy định về quản lý chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (Điều 259).
Như vậy, Luật số 86/2025/QH15 đã có những điều chỉnh quan trọng trong chính sách hình sự về phòng, chống ma túy, vừa bổ sung cơ sở pháp lý để xử lý các loại ma túy mới, vừa phân hóa hình phạt đối với từng hành vi phạm tội và bổ sung trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy.
Những quy định mới này góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy, tăng cường tính răn đe, phòng ngừa và bảo vệ trật tự, an toàn xã hội. Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, chấp hành nghiêm pháp luật; tuyệt đối không tham gia sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán, tổ chức sử dụng hoặc tiếp tay cho các hành vi phạm tội về ma túy, góp phần xây dựng gia đình, cộng đồng và xã hội không có ma túy.